Weet u wat een wisselkind is? Tegenwoordig is dit begrip een beetje naar de achtergrond gezakt, maar er was een tijd waarin wisselkinderen alom gevreesd werden. In het oude volksgeloof waren de mensen bang voor zogeheten kobolden. Dit waren kwaadaardige kabouters, in alles tegengesteld aan de lieflijke elfen. Bovendien waren het dieven en soms stalen ze een mensenkind en verruilen dit voor een van hun eigen kinderen: een wisselkind. De nietsvermoedende ouders voedden een kleine kobold op, in plaats van hun eigen kind. En hoewel we dit nu sprookjes vinden, zijn er kinderen waarvan je toch sterk het vermoeden hebt dat ze ergens slachtoffer zijn geworden van deze wisseltruc.
Om bovenstaande ellende te voorkomen hoeven we eigenlijk maar één ding te doen en het dat is het aanplanten van een vogelkers. Let wel: we hebben het hier niet over de Amerikaanse vogelkers. Deze vormt een plaag en dient bestreden te worden. We hebben het over de echte inheemse vogelkers. De schors ruikt bij wrijven naar amandelen en het is deze geur waarvan de mensen vroeger dachten dat alle boze geesten en spookachtige wezens ervoor zouden vluchten. De kans op een wisselkind lijkt klein, maar het kan maar helpen toch?
Op Recreatiepark de Lork vinden we de vogelkers terug. De plant doet haar naam eer aan: de bessen kleuren van rood naar donkerblauw en dan worden zij met smaak gegeten door merels, lijsters en spreeuwen. Als de bessen er eenmaal zijn, zo rond september, is het zaak om dan even niet de witte was buiten te hangen. Het staat wel feestelijk, zo'n waslijn met wapperende lakens, maar als er fijngemalen bessen op vallen ontstaan er vlekken die zelfs Witte Reus er niet uitkrijgt. Het woord is nu aan de vogels om hun buikjes rond te eten, de was hangen we wel even binnen uit.
Het volksgeloof waar we het zojuist over hadden, dat kunnen wij ons nu bijna niet meer voorstellen. Niet zozeer het geloof zelf, maar de hoeveelheid bizarre rituelen waarmee dat geloof gepaard ging. Zo ging een dorpsherder in die tijd naar een koeienboer die vaarzen had. Vaarzen zijn jongvolwassen koeien die al wel gedekt zijn, maar nog geen kalfje op de wereld hebben gezet. Zij staan dus op het punt om voor het eerst melk te gaan geven. De dorpsherder ging in de schemering van de eerste morgen in mei naar een heuvel in de buurt waar vogelkers bloeide. Daar wachtte hij tot de vroege ochtendzon haar stralen scheen op de vogelkers. Precies daar waar de eerste zonnestralen doel troffen, sneed hij een tak af en ging hiermee naar de boerin terug. Met de tak sloeg hij de vaarzen op hun geslachtsdelen, op hun heupen en uiteindelijk ook tegen uier, daarbij de wens uitspreken dat zoals het sap in de bomen stijgt, zo ook de melk in de uier mogen stijgen. Hierop gaf de boerin eieren aan de herder (eieren staan immers symbool voor nieuw leven). De volgende dag werd de tak van de vogelkers versiert met bonte linten en met de lege eierdoppen als teken van voorspoed aan de staldeur opgehangen. De naam 'Tolpel', wat zoveel betekent als dorpel, deurpost, was in Duitsland jarenlang de naam van vogelkers.
Wat een gedoe allemaal nietwaar? Blijkbaar hadden de mensen toen veel meer tijd dan nu, voor al dit soort bizarre taferelen.
Op Recreatiepark de Lork is er weinig meer te zien van al die vergane glorie. We treffen de vogelkers aan vol in de witte bloesems in de maand mei, veilig half in de schaduw, waar zij het liefste staat.
En mocht u nu zwanger zijn of iemand kennen die in verwachting is en u bent er toch niet gerust op: Niet meteen de vogelkers uit gaan graven, dat zou zonde zijn. Neem als het persé moet een stekje mee, de vogelkers laat zich vrij makkelijk stekken. Ik snap de vrees dat uw kind door een kobold verwisseld wordt maar al te goed. Mijn beide kinderen zijn, net zoals uw kinderen, daadwerkelijk onschuldige bloedjes, maar soms kan ik me niet onttrekken aan de indruk dat zij toch iets weg hebben van een kwaadaardige kabouter, vooral rond bedtijd. Had ik dit allemaal eerder geweten, ik was allang zelf een stekje gaan halen. Een mens kan niet voorzichtig genoeg zijn..
Reactie plaatsen
Reacties